صفت فعلی

     Причастие

در زبان روسی یا هر زبان دیگه برای بیان ویژگی های معین چیزی از صفات استفاده میکنیم.

اتاق بزرگ                      Большая комната

هوای خوب                      Хорошая погода

آدم خوب                        Молодой человек

اما صفت فعلی در زبان روسی یعنی چی؟ یعنی اینکه برای بیان ویژگی های خاص چیزی که به کار معینی وابسته اس از صفت فعلی استفاده می کنیم. به عبارت دیگه صفات فعلی صفاتی هستن که ویژگی های فعل در حال انجام رو بیان می کنن و از لحاظ ویژگی های دستوری هم ویژگی های صفت رو دارن و هم ویژگی های فعل رو. صفت فعلی در فارسی معادل نداره.

پسر بچه ای که خوابیده است
Спящий мальчик

پسر بچه ای که بازی می کند
  Играющий мальчик

پسر بچه ای که کتاب را می خواند
Мальчик, читающий книгу

پسر بچه ای که مسئله را حل می کند
 Мальчик, решающий задачи

پسر بچه ای که کتاب را خواند، آن را روی میز گذاشت و رفت
Мальчик, прочитавший книгу, оставил её на столе и ушёл

کتاب که توسط پسر بچه خوانده شده، روی میز قرار دارد  Книга, прочитанная мальчиком, лежит на столе

 صفت فعلی به دو شکل کوتاه و بلند قابل بیانه. صفت فعلی بلند برای بیان ویژگی اسم بکار میره و با اسم، یک گروه واژه صفت و‌موصوف تشکیل میده و تمام ویژگی های دستوری اسم از لحاظ جنس و شمار و پادژ رو داره.

کتاب هدیه داده شده روی میز قرار دارد    Подаренная книга лежит на столе

کتاب هدیه داده شده را روی میز گذاشتم    Я положил подаренную книгу на стол

همونطور که توی مثال ها دیدین صفت فعلی بلند از لحاظ جنس و شمار و پادژ با اسم بعدش مطابقت داره. شکل کوتاه صفت فعلی فقط بعنوان گزاره در جمله های مجهول بکار میره. یادتون باشه فقط تو جمله های مجهول.

کتاب هدیه داده شده بود     Книга была подписана

در کل بخاطر داشته باشین که تفاوت صفت فعلی با صفت در اینه که صفت ویژگی اسم رو بر اساس ویژگی هایی مثل کیفیت، رنگ، وزن و … بیان می کنه. اما صفت فعلی ویژگی اسم رو بر اساس عملی که انجام شده بیان میکنه.

کدام کتاب؟                              ?Какая книга

کتاب خوب                            Хорошая книга

کدام کتاب؟                                 ?Какая книга

کتاب خوانده شده                 Прочитанная книга

صفت فعلی چون ویژگی های دستوری فعل رو داره مثل فعل ها به دو دسته صفت فعلی معلوم و صفت فعلی مجهول تقسیم میشه.

صفت فعلی معلوم در زبان روسی ویژگی اسم یا نهاد رو بر اساس عملی که از اسم سر می زنه بیان می کنه.

کدام پسر بچه؟                       ?Какой мальчик

پسر بچه ای که بازی می کند       Играющий мальчик

تو‌مثال بالا دیدیم که صفت فعلی играющий این رو به ما یادآوری می کنه که عمل بازی کردن از پسر بچه سر زده.

دانشجویی که صحبت می کند        Говорящий студент

دختر بچه ای که نشسته است          Сидящая девочка

پسر بچه ای که نشسته است       Сидевший мальчик

 صفت فعلی مجهول در زبان روسی ویژگی های اسم رو بر اساس عملی که از شخص دیگه سر می زنه و اثرش به اسم برمی گرده توصیف می کنه. اسمی که با صفت فعلی مجهول بکار میره در واقع مفعول عمل بیان شده اس.

کدام نامه؟                                        ?Какое письмо

نامه خوانده شده                          Написанное письмо

همونطور که تو مثال بالا دیدین صفت فعلی написанное این رو به ما یادآوری می کنه که عمل نوشتن رو شخص دیگه ای انجام داده و اثر این عمل به نامه برمی گرده.

کتاب دریافت شده                         Полученная книга

شیشه شکسته شده                           Разбитое стекло

پول های وعده داده شده             Обещанные деньги

یادتون هست تو بخش ضمایر، ضمیری داشتیم بنام ضمیر پیوندی؟ در بخش ضمیر پیوندی با استفاده از который  و جمله رو بهم ربط می دادیم.

من دانشجویی را که در خوابگاه زندگی می کند را میشناسم
Я знаю студента, который проживает в общежитии

جمله بالا یک جمله معلومه. حالا ما میخواییم با استفاده از صفت فعلی معلوم و حذف который یک جمله مرکب وابسته درست کنیم که همین مفهوم رو بیان کنه.

من دانشجویی را که در خوابگاه زندگی می کند را میشناسم
Я знаю студента, проживающего в общежитии

حالا همین قاعده رو برای فعل مجهول بکار میبریم.

آنها کتابی که برادر گم کرده بود را برگرداندند
Они вернули книгу, которую потерял брат

حالا با استفاده از صفت فعلی مجهول، این جمله رو با همون مفهوم بیان می کنیم.

آنها کتاب که توسط برادر گم شده بود را برگرداندند
Они вернул книгу, потерянную братом

من پسر بچه ای که کتاب میخواند را میبینم
Я вижу мальчика, читающего книгу

نامه ای که توسط برادر به پدر نوشته شده بود، روی میز قرار دارد
Письмо, написанное братом отцу, лежит на столе

من نامه ای که توسط برادر نوشته شده بود را برداشتم
Я взял письмо, написанное братом

کاربرد ساخت صفت فعلی

۱) طرز ساخت صفت معلوم زمان حال.

صفت فعلی معلوم زمان حال فقط از افعال غیر کامل ساخته میشه. این نوع صفت فعلی از بن مضارع فعل های صرف اول یا دوم ساخته میشن. اگر صرف فعل نوع اول باشه، برای ساخت صفت فعلی از پسوند ущ یا ющ استفاده می کنیم. اگر صرف فعل نوع دوم باشه، برای ساخت صفت فعلی از پسوند ащ یا ящ استفاده میکنیم. بعد از ащ یا ящ و ущ یا ющ از پایانه صرفی صفت ها رو بکار می بریم.

Брать                  Берут                 Берущий

Читать                Читают             Читающий

Лежать               Лежат                Лежащий

Встречаться      Встречаются   Встречающийся

همونطور که دیدین، در افعال ся دار، پسوند ся بعد از پایانه صرفی قرار می گیره.

۲) طرز ساخت صفت فعلی معلوم، زمان گذشته.

این نوع صفت فعلی از افعال کامل و ناکامل ساخته میشن. برای ساخت این نوع صفات فعلی پسوند вш یا ш رو به آخر بن ماضی یا مصدر افعال اضافه می کنیم. اگر بن ماضی به مصوت ختم بشه از вш یو اگر به صامت  ختم شده باشه از پسوند ш استفاده می کنیم.

Читать               Читал              Читавший

Нести                 Нёс                  Нёсший

Сказать              Сказал            Сказавши

Встретиться      Встретился     Встретившийся

۳) طرز ساخت صفت فعلی مجهول، زمان حال

صفت فعلی مجهول زمان حال از افعال ناکامل ساخته میشه. برای ساخت این نوع صفت فعلی، اگر صرف فعل نوع اول باشه از پسوند ем و اگر فعل صرف نوع دوم باشه، از پسوند им استفاده می کنیم و بعد از ем یا им پایانه صرفی صفت ها رو اضافه می کنیم.

Читать              Читают             Читаемый

Получать            Получают         Получаемый

Хранить              Хранят              Хранимый

Любить               Любят               Любимый

۴) طرز ساخت صفت فعلی مجهول، زمان گذشته

این نوع صفت فعلی عمدتا از افعال کامل و‌ خیلی به ندرت از افعال ناکامل ساخته میشه. این پسوند ها از اضافه کردن پسوندهای  нн، енн یا т به انتهای بن ماضی یا بن مصدر و گاهی به انتهای بن مضارع فعل ها ساخته میشن. اگر بن ماضی به مصوت ختم بشه ( به غیر از مصوت и) پسوند нн رو به انتهای بن ماضی فعل اضافه می‌کنیم. اگر بن ماضی به مصوت и ختم بشه، и رو حذف و پسوند енн رو به انتهای بن ماضی اضافه می کنیم. اگر بن ماضی به حروف سایشی ختم بشه، از ённ استفاده می کنیم.

Украсть              Украдут              Украденный

Изобрести          Изобретут          Изобретённый

Считать              Считал               Считанный

Решить               Решил                Решённый

Разбить              Разбил                Разбитый

صرف صفات فعلی بلند

همونطور که گفتیم، صفات فعلی بلند از ویژگی های دستوری صفات پیروی می کنن، یعنی از لحاظ شمار و جنس و پادژ از تمون قواعدی تبعیت می کنن که صفتها تبعیت می کنن. برای آشنایی بیشتر با طرز صرف صفات فعلی بلند، جدول ها رو با دقت بررسی کنین.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

یک − 1 =