ضمایر

Местоимение

ضمیر به اون دسته از واژه هایی اطلاق میشه که به اشیا و افراد اشاره میکنه ولی اسمی از اونها نمی بره.

ضمایر در زبان روسی به چند دسته تقسیم میشن:

ضمایر شخصی

ضمایر ملکی

ضمایر پرسشی

ضمایر اشاره

ضمایر انعکاسی

ضمایر نفی

ضمایر مبهم یا نا معین

ضمایر توصیفی

ضمایر پیوندی

در ادامه این بخش تمامی ضمایر در زبان روسی رو براتون توضیح میدیم و کلی مثال میزنیم تا خوب براتون جا بیفته.

 

ضمایر شخصی

ضمایر شخصی از پر کاربردترین ضمایر در هر زبانی هستن و در واقع جایگزین اسم یا عنوان کسی میشن.

ضمایر شخصی مثل اسامی از ویژگی های دستوری پادژ تبعیت میکنن. جدول زیر رو با دقت بررسی کنین تا صرف ضمایر شخصی در پادژهای مختلف رو خوب یاد بگیرین.

ضمایر ملکی

ضمایر ملکی در هر زبانی بیان کننده این هستن که هر چیزی به چه کسی تعلق داره. ضمایر ملکی به سوال Чей?، Чья?، Чьё، و Чьи? به معنی مال چه کسی؟ جواب میدن.

ضمایر ملکی Мой، Твой، Наш و Ваш و ضمیر مشترک Свой  به معنی مال خودم، مال خودت، مال خودش، و … در زبان روسی از ویژگی های دستوری پادژ تبعیت میکنن و بالتبع وقتی در حالتهای مختلف قرار میگیرن صرف میشن.

صرف این ضمایر ملکی در پادژهای مختلف رو به شکل جدول براتون ارائه کردیم.

ضمایر ملکی سوم شخص یعنی Его به معنی مال او(مذکر)، Её به معنی مال او ( مونث) و Их به معنی مال آنها به هیچ وجه تغییر نمیکنن و صرف نمیشن. در واقع از هیچکدوم از ویژگی های دستوری جنس و شمار و پادژ تبعیت نمیکنن و همیشه خودشون باقی میمونن.

ضمایر پرسشی

ضمایر پرسشی در زبان روسی ضمایری هستن که برای بیان سوال و ساختن جمله های پرسشی به کار میرن. ضمایر پرسشی در زبان روسی رو با هم بررسی کنیم:

 چه کسی؟        ?Кто

چه چیزی؟        ?Что

مال چه کسی؟    ?Чей

کدام؟            ?Какой

چندم؟           ?Который

چندتا؟             ?Сколько

همونطور که از اسمشون پیداست، این ضمایر برای پرسیدن سوال بکار میرن. در ادامه ضمایر پرسشی رو تک تک بررسی میکنیم.

۱)وقتی سوال درباره انسان با اشیاست، از ضمیر پرسشی ?Кто به معنی چه کسی؟ و ?Что به معنی چه چیزی؟ استفاده میکنیم.

 او کیست؟                     ?Кто он

چه کسی آمد؟                 ?Кто пришёл

او چه گفت؟                ?Что он сказал

آن چیست؟                     ?Что это

2) وقتی میخواییم درباره ویژگی های چیزی یا کسی سوال کنیم از ضمیر پرسشی Какой به معنی کدام؟ یا چطور؟ یا چگونه؟ استفاده میکنیم. ضمیر پرسشی Какой با اسم بعد خودش از لحاظ جنس، شمار و پادژ مطابقت داره. یا به عبارت دیگه به ضمیر Какой ضمیر صفت گونه هم میگن. چون مثل صفتها صرف میشن.

Какой

Какая

Какое

Какие

کدام فرد؟               ?Какой человек

با کدام دانش آموز ملاقات کردی؟
 ?С каким студентом ты встретился

او کدام کتاب را خواند؟         ?Какую книгу он прочитал

صرف ضمیر پرسشی Какой  

۳) وقتی درباره ردیف و مرتبه یک چیز سوال میکنیم، از ضمیر پرسشی ?Который به معنی چندم؟ یا چندمین؟ استفاده میکنیم. ضمیر پرسشی Который ، پرسیدن ساعت در زبان روسی هم بکار میره.

کدام طبقه؟                            ?Который этаж

چه ساعتی؟                           ?В котором часу

ساعت چنده؟                           ?Который час

۴) وقتی که درباره مالکیت چیزی سوال میکنیم، از ضمیر پرسشی ?Чей به معنی مال چه کسی؟ یا مال چه چیزی؟ استفاده میکنیم. ضمیر پرسشی ?Чей از لحاظ جنس و شمار و پادژ با اسم بعد خودش مطابقت داره.

مال چه کسی؟(مذکر)     ?Чей

مال چه کسی؟(مونث)   ?Чья

مال چه کسی؟(خنثا)     ?Чьё

مال چه کسانی؟          ?Чьи

مداد مال چه کسی است؟        ?Чей это карандаш

کتاب مال چه کسی است؟        ?Чья это книга

کتاب چه کسی را خواندی؟    ?Чью книгу ты прочитал

۵) وقتی درباره اندازه و شمار چیزی سوال میکنیم از ضمیر پرسشی ?Сколько به معنی چقدر؟ یا چه اندازه؟ یا چندتا؟ استفاده میکنیم.

چند دانش آموز؟             ?Сколько студентов

چند کتاب؟                 ?Сколько книг

ضمایر پیوندی

ضمایر پیوندی در زبان روسی برای ایجاد پیوند بین دو جمله پایه و پیرو استفاده میشه.

Кто

Что

Какой

Который

Чей

Сколько

Когда

Где

Куда

Как

شاید براتون سوال پیش بیاد که هر کدوم از این ضمایر که ما ازشون به عنوان ضمیر پیوندی اسم بردیم، هر کدوم یه ضمیر پرسشی با مفهوم خاص خودشون هستن . اما قطعا وقتی مثال ها رو بخونین متوجه مفهوم و تفاوت کاربرد این ضمایر میشین. قبل از اینکه مثال ها رو بخونین، اینو بدونین که همه اینها بعنوان ضمیر پیوندی معادل حرف ربط ((که)) در فارسی هستن.

من میخواهم بدانم چه کسی آنجا زندگی می کند.
 Я хочу знать, кто там живёт

چیزی که گفتم را فراموش نکنید!
 !Не забывайте, что я сказал

من میدانم که از چه فیلمی خوشش می آید
 Я знаю, какой фильм ему нравится

میخواهم فیلمی که تو برایم تعریف کردی تماشا کنم
 Я хочу посмотреть фильм, о котором ты мне рассказал

من میدانم که این مداد چه کسی است
 ?Я знаю, чей это карандаш

یادم نمی آید که چقدر پول داشتم.
 Я не помню, сколько у меня было денег

هر وقت که در مسکو هستید به ما سر بزنید
 Приезжайте к нам, когда вы будете в Москве

من میدانم که پارک کجا واقع شده است
 Я знаю, где находится парк

برایم تعریف کنید که او چطور بازی میکند؟
 ?Расскажите мне, как он играет

من آماده ام بروم جایی که تو میخواهی
 Я готов идти, куда ты хочешь

ضمایر اشاره

ضمایر اشاره همونطور که از اسمش پیداست، برای اشاره به چیزی یا کسی بکار میرن و اون چیز یا کس رو از بقیه جدا میکنن. ضمایر اشاره در زبان روسی به سوال (ая ، ое ، ие) ?Какой به معنی کدام؟ جواب میدن. در جواب به این سوال  ضمیر  (Это ، Эта ،Эти ) Этот در اشاره به اون چیزی که در نزدیکی قرار داره و ضمیر Тот (Та ، То ، Те) برای اشاره به چیزی که دورتر قرار داره بکار میرن و از لحاظ جنس و شمار و پادژ با اسم بعدشون مطابقت دارن.

چند تا نکته رو درباره کاربرد ضمایر اشاره در نظر داشته باشین.

الف) در جواب به سوال ?Кто это به معنی این کیست؟ و ?Что это به معنی این چیست؟ فقط و فقط ضمیر اشاره Это بکار میره. این ضمیر در نقش نهاد میتونه به هر چیزی اشاره داشته باشه و از لحاظ جنس و شمار تغییری نمیکنه.

?Кто это

Это студент

?Кто это

Это наш новый сосед

?Что это

Это книга

?Что это

Это журналы

ب) ضمیر Это میتونه به کسی، چیزی، اتفاقی و در کل به هر چیزی اشاره داشته باشه که در جمله قبل از معرفی اون چیز ازش حرف زده شده. واضح تر بخواییم بگیم یعنی اول یه چیزی رو توضیح میدیم و بعد برای اشاره به اون چیز میتونیم از ضمیر اشاره Это استفاده کنیم.

دختر جوان نا آشنایی وارد کلاس شد. او دانشجوی دختر جدید ما بود.
 В аудиторию вошла незнакомая девушка. Это была новая студентка

کتاب هایی روی میز است. اینها کتاب های جدید زبان روسی هستند
 На столе лежат книги. Это новые учебники русского языка

پ) اگر درباره اتفاقی صحبت میکنیم و میخواییم به دلیل اون اشاره کنیم، از ضمیر Это استفاده میکنیم. در اینجا میتونیم این ضمیر رو با توجه به کاربرد و مفاهیم جمله در پادژهای مختلف استفاده کنیم.

دیروز باران شدیدی میبارید. بخاطر آن ما به گردش نرفتیم
Вчера шёл сильный дождь. Из-за этого мы не пошли на экскурсию

من فردا راه میفتم. باید برای آن آماده بشوم
 Завтра я уезжаю. Мне надо готовиться к этому

چقدر خوشحالم تو اینجا هستی. این خیلی خوب است
 Я очень рад что ты здесь. Это очень хорошо

ضمیر اشاره Такой

ضمیر اشاره Такой  به معنی اینگونه، اینطور، این نوع، اینچنین و… به یک ویژگی خاص اشاره داره. ضمیر Такой  هم از دسته ضمایر صفت گونه به حساب میاد. یعنی مثل صفت صرف میشه.

Такой

Такая

Такое

Такие

آن نوع تلویزیون را به من نشان دهید
 Покажите мне такой телевизор

من از این جور کتاب میخواهم
Мне нужно такая книга

ضمیر انعکاسی

ضمیر انعکاسی Себя  در زبان روسی تنها به انجام دهنده کار ارتباط داره. در واقع این ضمیر کار رو به سمت اونی که انجام داده برمیگردونه. ضمیر انعکاسی Себя ویژگی دستوری جنس و شمار رو نداره و فقط ویژگی دستوری پادژ رو داره که مثل ضمیر  Ты صرف میشه.

 

И.п   Себя

Р.п   Себя

Д.п   Себе

В.п   Себя

П.п   О себе

Т.п   Собой

معادل فارسی Себя در زبان فارسی میشه: خودم، خودش، خودت، …

او در خانه کار میکند
 Он работает у себя дома

من برای خودم لباس میخرم
 Я покупаю себе костюм

او برای خودش لباس انتخاب میکند
 Она выбирает себе кофточку

باران میبارد! با خودم چتر برمیدارم
 Идёт дождь! Я возьму с собой зонт

او از خودش تعریف میکند
 Он рассказывает о себе

او کتاب را جلوی خودش گذاشت.
 Она положила книга перед собой

ضمایر نفی

ضمایر نفی در زبان روسی ضمایری هستن که بوسیله اونها اشخاص یا اشیا بصورت منفی بیان میشن. ضمایر نفی از اضافه شدن ادات نفی Ни و Не به ضمایر پرسشی ساخته میشن.

Некто

Никто

Нечто

Ничто

Некого

Никого

Некому

Никому

Негде

Нигде

تکیه واژه در ضمایری که با ادات Не شروع میشن روی Не قرار داره، و در ضمایری که با Ни شروع میشن تکیه واژه در جای دیگه قرار میگیره.

اگر ضمایر نفی با حروف اضافه به کار برن، در این صورت حرف اضافه بین ادات نفی یعنی Ни یا Не  و ضمیر قرار میگیره:

Не у кого

Не с кем

Не о чём

Не от куда

حالا میخواییم ببینیم فرق بین این دو ادات نفی در چیه؟

ضمایر نفی با پیشوند Ни در جمله هایی بکار میرن که فعل جمله اونها با ادات Не منفی شده باشه . در واقع تاکیدی بر منفی بودن جمله داره.

من هیچ کس را ندیدم
 Я никого не видел

هیچ کس مساله را حل نکرد
 Никто решил вопрос

اینجا هیچ کس نیست
 Никого нет здесь

کودک اسباب بازیش را به هیچکس نمی دهد
 Мальчик некому не даёт игрушки

من با هیچ کس به پارک نرفتم
 Я не с кем не пошёл в парк

او هیچ چیز نمی داند
Он ничего не знает

به هیچ چیز امیدوار نباش
 Не надейся не на что

من با هیچ چیز موافق نیستم
 Я не согласен ни с чем

آنها در مورد هیچ چیزی صحبت نکردند
 Они не рассказывали не о чём

ضمایر نفی با پیشوند Не در جمله هایی بکار میرن که فعل جمله منفی نیست اما به دلایلی مثل نبود مفعول مستقیم یا غیر مستقیم کار انجام نشده. فعل جمله مثبته ولی کاری انجام نشده. در واقع به این جمله ها میگن جمله غیر نهادی.

کسی نیست سوالی بپرسم
Мне некого спросить

کسی نیست کمک کند
Некому помочь

کسی نیست به او توصیه کند
 Ему некому посоветоваться

چیزی نیست درباره اش صحبت کنیم
 Не о чём рассказываться

کسی نیست کودک با او بازی کند
Мальчику не с кем играть

چیزی ندارم که بنویسم
 Мне нечем писать

جای نگرانی نیست
 Не о чём беспокоиться

چیزی نیست که بترسم
Мне нечего бояться

باز هم یادتون بمونه که تکیه واژه در ضمایر نفی با ادات Не روی همون ادات قرار میگیره، یعنی روی Не.

ضمایر مبهم

ضمایر مبهم معمولا برای اشاره به چیزی یا کسی که مبهمه و نامشخصه بکار میره. ضمایر مبهم در زبان روسی با ادات –кое- ,нибудь-  , то ساخته میشن.

ضیر مبهم با ادات -то زمانی بکار میرن که:                           

الف) گوینده هیچ اطلاعی از چیزی که درباره اش حرف میزنه نداره.

کسی در میزند
Кто-то стучит

او چیزی خریده است
 Он что-то купил

من چتر یک نفر را بردم(نمیدانم چتر کیست؟)
Я нашёл чей-то зонт

او شاخه گلی برای آن دختر خرید
 Он дарил ей какой-то цветок

و بیشتر درباره کاری صحبت میشه که یا در زمان حال یا در زمان گذشته اتفاق افتاده.

ب) گوینده درباره موضوعی حرف میزنه که در لحظه فراموشش کرده.

من چیزی درباره آن خوانده ام( الان یادم نمیاید)
Я что-то читал об этом

کسی درباره آن به من گفته بود( یادم نمیاید کی بود)
Кто-то мне об этом говорил

میخواستم کاری انجام دهم( یادم نمیاد چه کاری بود)
Я хотел бы что-то делать

ضمایر مبهم با ادات нибудь-  زمانی بکار میرن که:   

الف) صحبت از کسی یا چیزی ناشناخته و نامعین یا انتخاب نشده برای گوینده در میونه.

یک نفر از شما به من امشب زنگ بزند
Пусть кто-нибудь из вас позвонит мне вечером

برای ناهار چیزی بخر
Купи что-нибудь на обед

برویم یه جایی! 
!Пойдём куда-нибудь

یه کتاب جالب به من بدهید
 Дайте мне пожалуйста, какую-нибудь интересную книгу

میترسم کسی مریض شود
Боюсь, что кто-нибудь может заболеть

شاید اتفاقی افتاده باشد
Вероятно, что-нибудь случилось

ضمیر مبهم با ادات кое زمانی به کار میره که حرف از موضوعی در میونه که برای گوینده مشخصه ولی برای شنونده نامشخص و مبهمه.

کسی بهت زنگ زد
К тебе кое-кто пришёл

او چیزی برای من خریده است 
Он мне кое-что купил

خبرهایی شنیدم
Я узнал кое-какие новости

نکته: هر وقت ضمیر به همراه ادات то- و нибудь-  با پیشواژه یا حرف اضافه به کار برن، حرف اضافه قبل از ضمیر قرار میگیره.

با کسی مشورت کن
Посоветуйте с кем-нибудь

درباره چیزی حرف بزن
Расскажите о чём-нибудь

اما اگه حرف اضافه با ادات кое- همراه بشن، حرف اضافه بعد از кое- و قبل از ضمیر قرار میگیره.

میخواستم از تو درباره چیزی بپرسم
 Я хочу тебя спросить кое о чём

من باید با کسی حرف بزنم
Я должен кое с кем поговорить

ضمیر مبهم Некоторый

این ضمیر به معنی بعضی، برخی، یک سری و … نشون دهنده بخشی از کل یه چیزیه. ضمیر Некоторый مثل صفت صرف میشه.

بعضی از دانشجویان در خوابگاه های خانوادگی زندگی میکنند
 Некоторые студенты живут в семейном общежитии

یک سری از دانشجویان را میشناسم که منتظر امتحان هستند.
Я увидел некоторых студентов, которые ждут экзамен

 ضمیر مبهم Несколько

این ضمیر به معنی چند، چندین، چندتا و … اشاره به تعداد نامعینی داره.

چندتا کتاب روی میز است.
Несколько книг на столе

ما چندتا بلیط خریدیم
Мы купили несколько билетов

من با چندتا دانشجو صحبت کردم
Я разговаривал с несколькими студентами

او به چند زبان حرف می زند
Он говорит на нескольких языках

ضمایر توصیفی

ضمایر توصیفی در زبان روسی، افراد یا چیز ها رو از دیدگاه های مختلف و گوناگون توصیف میکنن. ضمایر توصیفی از لحاظ جنس و شمار و پادژ با اسم بعدشون مطابقت دارن و مثل صفات صرف میشن.

هرکس، هر کدام، هریک                Каждый

هر کدام ، هر گونه، هر نوع             Любой

هر گونه، همه گونه، هر کس          Всякий

همه، کل، تمام، سرتاسر، هر کس،هر چیز     Весь

خودم، خودت، خودش،…               Сам

خود، خودم، …                            Самый

همه اینها اشاره به شخص یا چیز جدا در بین گروهی از افراد یا اشیا دارن.

ضمیر Каждыйая , ое , ие ) به چیزهایی اشاره میکنه متعلق به یک گروه و مجموعه هستن

هر دانشجویی باید امتحان بدهد
Каждый студент должен сдавать экзамен

من با هر دانشجو پنج دقیقه صحبت کردم
Я говорил с каждым студентом пять минут

آنها هر دو روز یکبار به اینجا می آیند
Они приезжают сюда каждые два дня

ضمیر Любой (ие,ое,ая) به تک تک اشیا یا افرادی اشاره میکنه که به یک مجموعه تعلق دارن، ولی از لحاظ کیفیت و تنوع متفاوت هستن.

چنین کره ای را از هر مغازه ای می توان خرید
Такое масло можно купить в любом магазине

شما می توانید هر کتابی را بردارید
Вы можете взять любую книгу

ضمیر Всякий  (ие,ое,ая) هم مثل Любой به افراد یک مجموعه اشاره میکنه که از لحاظ کیفیت متنوع و متفاوت هستن.

هر شخصی می تواند این کار را انجام دهد.
Всякий человек мог бы сделать эту работу

آنجا می توانی هر چیزی بخری
Там можно купить всякие вещи

ضمیر Весь(e,ё,я) به کل یک مجموعه از افراد یا اشیا داره و به همراه اسم یا بدون اسم و تنها به کار میره. این ضمیراز لحاظ جنس و شمار و پادژ با اسم بعدش مطابقت داره.

همه دانشجویان در سالن جمع شده اند
Все студенты собрались в зале

من همه چیز را خریدم
Я купил все вещи

ضمیر Сам ( и,о,а) به معنی خودم، خودت، خودش، … عمدتا به همراه اسم یا ضمیر شخصی بکار میره و به نقش اون چیز یا شخص که در نقش نهاد یا مفعول بکار رفته، اشاره و تاکید میکنه. ضمیر Сам میتونه قبل یا بعد از اسم یا ضمیر قرار بگیره.

خود مدیر با من تماس گرفت
Сам директор вызвал меня

من این را به خود او گفتم
Я сказал это ему самому

محل تکیه واژه در تمامی اشکال صرفی ضمیر Сам روی پایانه صرفیه، بجز شکل جمع حالت فاعلی یا И.п.

ضمیر Самый ( ие,ое,ая ) به معنی خود، با اسامی که بیانگر مکان و زمان هستن بکار میره و در واقع به یک مرز زمانی یا مکانی اشاره داره. ضمیر Самый  از لحاظ جنس و شمار و پادژ با اسم بعدش مطابقت داره.

ضمیر Самый در ترکیب با صفت برای ساخت صفت عالی بکار میره.

نزدیکترین       Самый близкий 

مرتفع ترین         Самый высокий  

 

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دوازده + 17 =